Wirtualny
spacer
Autobiograficzny projekt malarsko-literacki
Patryk Różycki od kilku lat rozwija malarsko-literacki projekt autobiograficzny. Maluje sceny ze swojego życia, opatrując je obszernymi komentarzami. Występuje w roli pierwszoosobowego narratora. Mówi o własnych doświadczeniach i jest zarazem postacią, która pełni rolę podobną do bohatera XIX-wiecznej powieści – protagonisty, którego oczyma oglądamy rzeczywistość. Śledząc losy tej postaci, odkrywamy zarazem świat przedstawiony opowieści. Jest nim współczesna Polska, którą przemierzamy wraz z Różyckim. To podróż przez rzeczywistość różnych klas społecznych, przez pejzaże naznaczone kosztami ustrojowej transformacji, przez realia prowincji i rysujące się na horyzoncie panoramy wielkich ośrodków miejskich, kuszących perspektywami społecznego awansu, szybszej kariery, lepszej pracy. To również droga od nieodległego od Kalisza, miasta Koło, na obrzeżach którego dorastał artysta, do warszawskiej pracowni, w której obecnie żyje i tworzy.
Wielkim tematem Różyckiego są międzyludzkie relacje, ale równie ważne jest społeczno-ekonomiczne tło, na którym się rozwijają. Szczególną uwagę artysta poświęca pracy. To właśnie ona jest motywem przewodnim wystawy w Galerii Sztuki im. Jana Tarasina.
W 2024 roku Różycki zrealizował w Galerii Arsenał w Białymstoku wystawę „Namaluj mnie w tej pracy”, kuratorowaną przez Katarzynę Różniak-Szabelską. Kaliski projekt jest swego rodzaju kontynuacją i ciągiem dalszym tamtego rozdziału w narracji artysty.
Na wystawie odbiorców otaczają obrazy, na których artysta ukazuje rozmaite przypadki pracy. Są one wzięte, dosłownie, z życia. Sztuka Różyckiego ma wymiar konfesyjny i zarazem dokumentalny; podobieństwo do realnie istniejących osób i zdarzeń jest tu zawsze nieprzypadkowe i zamierzone. Ludzie pracy przedstawieni na wystawie to zatem przede wszystkim krewni artysty: jego rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, sąsiedzi – i oczywiście sam autor.
Pomiędzy wierszami przedstawionych na wystawie obrazów wyłania się wielowymiarowy wizerunek pracy. To instytucja życia zbiorowego o niezliczonych obliczach; jedne uśmiechają się uwodzicielsko kusząc obietnicami statusu i dostatku, inne wydają się niedostępne, jeszcze inne brutalne i groźne. Praca może być przymusem ekonomicznym. Deficytowym dobrem. Czymś co się z trudem zdobywa i czymś co łatwo można stracić. Czymś za czym trzeba jechać na Wyspy. Dla jednych jest narzędziem wyzysku drugiego człowieka, dla innych instrumentem samorealizacji i fundamentem tożsamości. Bywa źródłem ludzkiej godności, ale potrafi też przynosić upokorzenia.
A artysta? Pracuje – czy tworzy? Czym jest jego praca – społeczną misją, przywilejem, trudem? Sposobem zarobkowania praktykowanym przez wykwalifikowanego specjalistę? Dla kogo pracuje artysta? Dla siebie? Publiczności? Instytucji kultury? Dla rynku sztuki i kolekcjonerów?
Pytanie gdzie szukać miejsca sztuki w społeczno-ekonomicznej panoramie pracy, to kluczowa kwestia wystawy. Różycki odnosi się do niej w sercu ekspozycji, gdzie inscenizuje rysunkową instalację – swego rodzaju cytat ze swojej pracowni. Czy raczej ze swej sypialni? Obecnie malarz nie posiada osobnego studia; pokój w mieszkaniu, które wynajmuje w Warszawie z przyjaciółmi służy mu zarówno za sypialnię jak i miejsce do pracy. To pomieszczenie „podwójnego zastosowania” świetnie nadaje się na alegorie kondycji artysty, w której granica między tym co prywatne i osobiste a tymi kwestiami zawodowymi jest zawsze trudna do precyzyjnego wytyczenia.
Na ścianach galerii wiszą zatem obrazy o pracy, gotowe dzieła z ostatnich lat; wiele z nich było już pokazywanych w ramach innych projektów Różyckiego. W Sercu wystawy prezentowane są rysunki, które powstały w trakcie przygotowań do wystawy w Kaliszu. Stanowią zapis refleksji nad własną kondycją jako twórcy, postaci publicznej, a także człowieka pracy. Autobiograficzny projekt malarski przyciągnął do twórczości Różyckiego zainteresowanie świata sztuki, mediów, instytucji a także publiczności, której krąg wykracza poza wąskie granice tak zwanej artystycznej bańki – nie brakuje osób, które w rozwijanej przez malarza opowieści dostrzegają odbicie własnych doświadczeń. Artysta już dwukrotnie nominowany był do Paszportów Polityki, jego prace pokazywane są na licznych wystawach i dyskutowane w mediach społecznościowych. Wraz z uznaniem i popularnością przyszło relatywne powodzenie ekonomiczne. W tym kontekście opowieść Różyckiego staje się historią o awansie społecznym, o migracji z małego miasta do metropolii, o zmianie klasy społecznej, a także o emocjonalnych i osobistych kosztach związanych z tym procesem. Punktem zwrotnym w biografii autora jest moment, w którym decyduje się rzucić zdobytą po latach prekarnej egzystencji etatową pracę i postawić wszystko na sztukę. Udało mu się wygrać ten ryzykowany zakład: Różycki żyje dziś ze swojej twórczości. Nie oznacza to jednak końca pracy. Wręcz przeciwnie, w pejzażu współczesnego kapitalizmu, artysta jest emblematyczną figurą systemu, w którym pracownik, jest jednoosobową działalnością gospodarczą, marką walczącą o uwagę i wycenę rynku. Pokój w nocy służący za sypialnię, w godzinach pracy zmienia się w studio, w którym trwa robota nad dalszym ciągiem artystycznej narracji.
Przypisem do tych rozważań jest zapowiedź filmu „Powiedz mi, co czujesz”, którą wyświetlamy na wystawie. Fabuła w reżyserii Łukasza Rondudy miała niedawno światową premierę na festiwalu w Rotterdamie. Film inspirowany jest postacią, życiem i twórczością Patryka Różyckiego.
Jako bohater filmowy, artysta, występujący we własnej sztuce w roli narratora, staje się postacią fikcyjną, która z rynku pracy przenosi się do sfery zbiorowej wyobraźni. Tymczasem Różycki z krwi i kości maluje swój autoportret, który przedstawia twarz człowieka zmęczonego pracą nad wystawą.
Stach Szabłowski
Patryk Różycki (ur. 1992, Koło) – artysta wizualny, pisarz i kurator. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. W swojej twórczości wykorzystuje wątki autobiograficzne, badając wpływ pochodzenia, rodziny i klasy społecznej na emocje, relacje i postrzeganie świata. Zajmuje się tematami wstydu, utraty, lęku i bliskości, traktując sztukę jako formę szczerej rozmowy z innymi.
Brał udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych, m.in. w Instytucie Polskim w Wiedniu (2025), Galerii Arsenał w Białymstoku (2024), Gdańskiej Galerii Miejskiej (2024), Galerii Zachęta (2022) i Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu (2021). W dwukrotnie nominowany do Paszportu Polityki.
Czas trwania wystawy: od 9 kwietnia do 14 maja 2026 r.
Wernisaż: 9 kwietnia 2026, godz. 19.00
Spotkanie autorskie: 9 kwietnia 2026, godz. 20.00
Organizator: Galeria Sztuki im. Jana Tarasina w Kaliszu, Instytucja Kultury Miasta Kalisza
Partnerzy Galerii:
Grupa MO, AR NEON, Schimmel Pianos, Polifarb Kalisz S.A., M&P Alkohole Wina Cygara
Patroni medialni:
SZUM, Ziemia Kaliska, Radio Centrum, Calisia.pl